تصميم مهم ذوب‌آهن اصفهان با فولادسازان غيردولتي و كوچك براي تعيين كف قيمت ميلگرد با اينكه برخلاف اقتصاد آزاد است و اين اقدام روش منسوخ شده‌اي در كشورهايي كه داراي بورس‌ فولاد هستند، محسوب مي‌شود اما از سوي ذوب‌آهن اصفهان اين كار اقدام قابل تحسيني است.

به اعتقاد اغلب كارشناسان توافق اخير فولادسازان نقش موثر بورس كالا را كه طي سال‌هاي اخير جايگاه كليدي را در كشف قيمت آهن داشته است، كم‌رنگ‌تر مي‌كند. در اين راستا مديرعامل ذوب‌آهن اصفهان با تنظيم گفت‌وگويي كه از طريق Email به دنياي اقتصاد ارسال كرده است، به دفاع از توافق اخير فولادسازان پرداخته است. اين در شرايطي است كه بازار به شدت نسبت به اين توافق واكنش منفي نشان داده است؛ چرا كه تجار آهن اعتقاد دارند كه نبايد ذوب‌آهن براي ورود به بورس اوراق‌بهادار دست به هر آب و آتشي بزند. متن گفت‌وگو با بهرام سبحاني را در پي بخوانيد.
آقاي مهندس، اخيرا جلسه مشتركي با توليدكنندگان فولاد براي تعيين قيمت محصولات فولادي داشتيد. به نظر شما در شرايطي كه بورس كالا با هدف كشف واقعي قيمت‌ها شكل گرفته است، تشكيل چنين جلسه‌اي منطقي به نظر مي‌رسيد؟ به اعتقاد برخي تحليل‌گران ذوب‌آهن جايگاه جديدي را در بازار كالا پيدا كرده است. آيا ذوب‌آهن سايه بورس كالا است؟
اجازه دهيد قبل از توضيح در رابطه با اين موضوع رابطه با مطلبي تحت عنوان «ذوب‌آهن اصفهان سايه بورس كالا است» كه اشاره كرديد توضيحاتي ارائه كنم و سپس به سوال شما بپردازم. شما و همكارانتان بهتر از هركس مي‌دانيد كه ذوب‌آهن بيشترين سهم و حمايت را در راه‌اندازي بورس فلزات داشته و از اولين روز آغاز به كار بورس تاكنون تنها شركتي كه كل توليداتش را در بورس عرضه كرده اين شركت بوده است. بنابر اين ذوب‌آهن اعتقاد دارد بورس كالا صالح‌ترين و قانونمندترين مكانيزم براي كشف قيمت واقعي براساس عرضه و تقاضا و محل و مرجع قابل اعتمادي براي انجام معاملات شفاف است و تعيين نرخ و فروش محصولات اين شركت همواره بر همين مبنا استوار بوده و به آن عمل شده است. شما شاهد بوديد كه در كمتر از دو ماه ما يك كاهش قيمت 25درصدي را تجربه كرديم و اعتراض هم نداشتيم، زيرا پذيرفته‌ايم كه در بورس قيمت براساس عرضه و تقاضا و شرايط روز تعيين مي‌شود.
قبول داريم. پس هدف از جلسه توليدكنندگان چه بوده؟
توليدكنندگان فولاد در خيلي از موارد مربوط به خريد مواد اوليه مصرفي و فروش محصول مسائل و مشكلات مشتركي دارند و هر سال چند نوبت به صورت ادواري جلسات مشتركي براي رسيدگي به مشكلات برگزار مي‌كنند كه جلسه هفته گذشته هم از همين نوع بود. ما گاهي اوقات در تدارك كالاهايي كه توليد يا عرضه آن محدود است، مشكل داريم و در چنين مواردي رقابت و سبقت در خريد توسط همكاران موجب افزايش قيمت مي‌شود و همه از آن متضرر مي‌شويم؛ لذا در شرايط كنوني كه قيمت محصولات نهايي به شدت كاهش پيدا كرده است، ضرورت اين هماهنگي بين توليدكنندگان فولاد به منظور كاهش قيمت تمام شده توليد فولاد بيش از پيش احساس مي‌شد و نشست اخير بيشتر در همين ارتباط بود.
مگر واحدهاي توليدي در خريد مايحتاج خود مستقل نيستند؟
صد درصد.
پس منظورتان چه كالاهايي است و چگونه هماهنگ مي‌كنيد؟
ببينيد كالاهايي مثل شمش فولادي، آهن قراضه و فروآلياژها به وفور در بازار يافت نمي‌شوند و اگر خريداران در خريد اين كالاها از هم سبقت بگيرند قيمت آنها بي‌منطق و به صورت كاذب افزايش مي‌يابد؛ لذا در اين‌گونه موارد هماهنگي بين خريداران براي تعيين و تفاهم سقف قيمت خريد براي توليد اقتصادي و حتي تعيين حداكثر حجم خريد هر واحد كاملا در كنترل قيمت موثر است.
در مورد سنگ‌آهن چي؟
به اعتقاد من حتي در مورد سنگ‌آهن هم بايد سياست واحد اعمال شود.
بنابراين سياست برنده-برنده ايجاب مي‌كند كه هر دو به منافع يكديگر توجه داشته باشند زيرا به قول معروف هر دو سوار يك قايق هستند و نمي‌توانند نسبت به تهديدهاي يكديگر بي‌تفاوت باشند. در همه جاي دنيا هم همين‌طور است اگر منحني نوسان قيمت فولاد و سنگ‌آهن و آهن قراضه و گندله و بريكت را روي يك صفحه ترسيم كنيد مي‌بينيد كه همه با هم از يك روند تبعيت مي‌كنند، با هم بالا مي‌روند و با هم پايين مي‌آيند.
در مورد قيمت فروش محصولات چگونه هماهنگي شده و بالاخره چه تصميمي گرفته شد؟
در مورد فروش محصولات همه قبول دارند كه قيمت‌ها در دو سه هفته گذشته كاهش داشته و توليد‌كنندگان ناچارند شرايط را بپذيرند. به خصوص وقتي بورس كالا را به عنوان مرجع قانوني كشف نرخ قبول داريم و با كاهش تقاضا قيمت نيز كاهش مي‌يابد، نمي‌شود خلاف جهت حركت آب شنا كرد. اين نكته‌اي است كه همه به آن اعتقاد و تاكيد داشتند اما نگراني‌هايي هم داشتند كه در مورد آن بحث و تصميم‌گيري شد.
لطفا بفرماييد نگراني فولادسازان چه بود و چه تصميمي گرفته شد؟
البته. شما مطلعيد كه همه توليد‌كنندگان همه محصول خود را از طريق بورس نمي‌فروشند. خوب اگر توليد‌كننده‌اي بخشي يا تمامي محصول خود را خارج از بورس آن هم با شرايطي بهتر و بدون هزينه‌هاي كارگزاري عرضه كند قبول كنيد انگيزه‌اي براي خريدار وجود نخواهد داشت كه نياز خود را از طريق بورس تامين كند و در چنين شرايطي دوئل سخت و نابرابر بين واحدهاي توليدي براي فروش بيشتر به هر طريق ممكن شروع مي‌شود. يكي از مواردي كه بحث و تصميم‌گيري شد، اين بود كه تعيين قيمت براي خارج از بورس بر مبناي قيمت كشف شده در بورس و لحاظ كردن هزينه‌هاي مربوطه باشد. حالا شما بفرماييد اتخاذ اين سياست در سايه بورس قرار گرفتن است يا در جهت تقويت بورس براي كشف قيمت واقعي؟
اوضاع بازار را چگونه ارزيابي مي‌كنيد؟
نكته ديگري كه مطرح است اينكه تقاضاي خريد جدي در بازار نيست و در چنين مواقعي ممكن است يك تقاضا با تناژ بسيار كم در حد چندصدتن با قيمت به مراتب پايين‌تر از آخرين قيمت كشف شده مطرح شود در اين حالت طبيعي است كه توليد‌كننده براي حفظ ثبات در بازار به اين تقاضا پاسخ منفي دهد، زيرا وقتي هزاران تن محصول با قيمت بالاتر و در فاصله چند روز زودتر فروخته شده و در حالي كه اين محصول هنوز به خريدار تحويل نشده است، كاهش شديد قيمت منطقي نيست و موجب بي‌ثباتي بازار مي‌شود و خريداران بعدي با مشاهده ريسك بازار از خريد دست مي‌كشند و بازار وارد كما مي‌شود كه اين پديده هم توليدكننده را با مشكل نقدينگي و توقف توليد مواجه مي‌سازد. بنابراين روي اين موضوع مهم هم همه توافق داشتند كه ضمن تبعيت از تغييرات واقعي قيمت‌ها به گونه‌اي عمل نشود كه با اجابت به درخواست كوچك با قيمت پايين كه نمي‌تواند آيينه‌ واقعي بازار باشد بازار وارد شك و چنين حالتي شود، زيرا پويايي بازار تحت هر شرايطي به نفع همه و ركود به نفع هيچ كس نيست.
نشست اخير فولادسازان بحث تعيين كف قيمت نبوده بلكه براي كنترل كاهش كاذب و ناگهاني قيمت براي جلوگيري از ورود شك بي‌دليل به بازار بوده است.
دقيقا. چون براي توليد‌كننده كه بايد در پايان ماه چندين هزار نفر را حقوق بدهد و هزينه‌هاي توليد را تامين كند پايين و بالا رفتن قيمت چندان مهم نيست مهم گرم نگهداشتن بازار معاملات و حفظ و تداوم توليد است، چون ركود تحت هر شرايطي براي توليد و جامعه زيان‌بار است.
به هر حال چه بخواهيم چه نخواهيم فعلا در بازار آهن‌آلات ركود را حس مي‌كنيم. به نظر شما چگونه بايد جلو اين ركود راگرفت؟
همان گونه كه در دوران گراني‌ آهن‌ توليد‌كنندگان با خودداري از صادرات و عرضه محصولات توليدي در بازار داخلي از افزايش بي‌رويه جلوگيري كردند حالا هم كه بازار داخل باكاهش تقاضا مواجه است، صادرات مي‌تواند در حل مشكل كمك كند.
آيا تسخير بازارهاي صادراتي از دست رفته اكنون كه رقباي خارجي هم در تلاشند محصولات خود را به اين بازارها بفروشند به سادگي امكان‌پذير است؟
نه، خيلي سخت است، ولي غيرممكن هم نيست، بايد تلاش كرد. البته كيفيت محصولات ذوب‌آهن نقطه قوت ما در مقابل رقبا است.
به عنوان آخرين سوال با اطلاعاتي كه از اوضاع بازار فولاد در داخل و خارج داريد، آينده را چگونه پيش‌بيني مي‌كنيد؟
شواهد نشان مي‌دهد به زودي وضع عوض مي‌شود و بازار به حالت عادي برمي‌گردد. البته پيش‌بيني نمي‌شود كه در كوتاه‌مدت قيمت‌ها به حد سه چهار ماه گذشته برگردد ولي بازار رونق مي‌گيرد و فعال مي‌شود، زيرا در بازارهاي جهاني ماه آگوست كه معمولا همراه تعطيلات است تمام شده، بازي‌هاي المپيك در چين خاتمه يافته و فعاليت‌هاي اقتصادي شروع شده، هوا رو به سردي است و از يك طرف كشورهاي شمالي مثل روسيه و اوكراين و تركيه كه در منطقه سردسيري قرار دارند و توليدكنندگان اصلي فولاد هستند، با مشكل توليد و حمل‌ونقل مواجه مي‌شوند و از طرف ديگر در كشورهاي جنوبي حاشيه خليج‌فارس كه از مصرف‌كنندگان عمده هستند با خنك شدن هوا و افزايش ساعات كاري در كارگاه‌هاي ساختماني به دو شيفت و سه شيفت ميزان تقاضا افزايش مي‌يابد. در بازار داخل هم تخصيص اعتبار طرح‌هاي عمراني در نيمه دوم سال، برنامه توليد انبوه مسكن، ارائه تسهيلات مسكن و اتمام ماه مبارك رمضان و از همه مهم‌تر تثبيت قيمت در حد متعارف كه موجب حذف ريسك خريدار مي‌شود، در افزايش تحرك در بازار و افزايش تقاضا موثر است.