پرسش از آقاي كرمانشاهاني از طريق پست الكترونيك: آثار اجراي طرح‌‌هاي توسعه و رشد ظرفيت توليد فولاد مباركه بر وضعيت شركت در سال آينده را چگونه ارزيابي مي‌كنيد؟

پاسخ: در خصوص طرح‌‌هاي توسعه هر شركت لازم است ابتدا با فرآيند توليد آشنا شده و سپس آثار اجراي طرح‌‌هاي توسعه را برآورد کنيم. فرآيند توليدي در كارخانه فولاد مباركه را مي‌توان به سه مرحله كلي تقسيم كرد:
1 - واحد آهن‌سازي: در اين واحد مواد اوليه شامل كنسانتره سنگ‌آهن و گندله تخليه و همگن‌سازي مي‌شوند. بخش گندله‌سازي در اين قسمت سنگ‌آهن درشت دانه را به گندله خام تبديل كرده و در نهايت در مدول‌هاي احياي مستقيم، گندله به آهن اسفنجي تبديل مي‌شود. آهن اسفنجي توليد شده به واحد فولاد‌سازي ارسال مي‌شود. گفتني است ظرفيت توليد آهن اسفنجي در سال 86 در فولاد مباركه حدود 96/4‌ميليون تن بوده و ظرفيت اسمي‌‌‌‌اين واحد 5‌ميليون تن در سال است.
2 - واحد فولاد‌سازي: در اين واحد با استفاده از كوره‌هاي قوس الكتريك، قراضه و آهن اسفنجي ذوب شده و سپس تصفيه مي‌شود. بعد از آن در واحد ريخته‌گري، اين فولاد مذاب به شمش تختال تبديل مي‌شود. اسلب فولادي توليد شده در اين واحد به واحد نورد گرم ارسال مي‌شود. گفتني است ظرفيت توليد خام در سال 86 در فولاد مباركه حدود 78/4‌ميليون تن بوده است.
3 - واحدهاي نورد: در بخش نورد گرم با استفاده از شمش فولاد، توليد محصول نهايي (ورق و كلاف گرم) انجام مي‌شود. همچنين واحدهاي نورد سرد و محصولات پوشش دار نيز با مصرف محصولات اين واحد مي‌توانند پردازش ورق فولادي را انجام داده و آن را به محصول سرد يا پوشش دار تبديل كنند. البته مبارکه در سالهاي اخير با توجه به هزينه‌هاي پردازش ورق گرم و تفاوت ناچيز قيمت ورق سرد و گرم در بازار، تمركز خود را بر توليد و فروش محصولات گرم قرار داده بود. گفتني است در سال 86 ظرفيت توليد محصولات گرم با احتساب توليدات واحد سبا حدود 5‌‌ميليون تن بوده است.
واحد سبا يك واحد پيوسته فولاد‌سازي و توليد نورد است كه با مصرف آهن اسفنجي و قراضه، محصول گرم توليد مي‌كند. ظرفيت اسمي‌‌‌‌توليد آن 700هزار تن در سال است كه به سبب مشكلات توليد با حدود نصف ظرفيت اسمي‌‌‌‌كار مي‌كند.
حال با توجه به توضيحات فوق به بررسي طرح‌‌هاي توسعه مي‌پردازيم.
مباركه برنامه اجراي سه طرح توسعه را به بازار اعلام كرده است كه دو مورد از آن واحدهاي فولادسازي و ديگري توسعه ظرفيت سبا تا 4/1‌ميليون تن در سال است. بايد توجه داشت که در صورت اجراي طرح‌‌هاي توسعه زيرسقف‌سازي و شهيد خرازي (كه به ترتيب در سال‌هاي 88 و 90 به بهره‌برداري مي‌رسند) بر ظرفيت توليد نورد كه در حال حاضر اصلي‌ترين بخش فروش را تشكيل مي‌دهد اضافه نخواهد شد، بلكه به ظرفيت توليد فولاد خام (كه در بند 2 در بالا به آن اشاره شد) افزوده خواهد شد.
عمده ارزش افزوده فولاد مباركه از دارا بودن ظرفيت‌هاي توليد پيوسته و همگن در هر سه بخش (آهن‌سازي، فولاد‌سازي و نورد) ناشي مي‌شود و در صورت ثابت ماندن ظرفيت توليد دو واحد آهن اسفنجي و نورد، رشد ظرفيت فولاد‌سازي نمي‌تواند به معناي افزايش سودآوري مباركه با ضريب خطي باشد. در خصوص پيشرفت كار اين طرح‌‌هاي توسعه نيز بايد به روند كند اجراي آنها اشاره كرد به طوري كه در سال گذشته زمان بهره‌برداري از اين طرح‌‌ها در سال 87 و 88 در نظر گرفته شده بود. يك فرضيه محتمل در اين خصوص مي‌تواند عدم تامين به موقع تجهيزات لازم يا مشكلات نقدينگي و بانکي باشد.
گفتني است براي سال آينده، اجراي طرح‌ توسعه زيرسقف‌ فولادسازي در برنامه كوتاه‌مدت «فولاد» قرار دارد. در راستاي اين طرح، چهار ترانس 90 مگاواتي در كوره‌‌هاي قوس الكتريكي تعويض و به ترانس 125 مگاوات تبديل خواهند شد. بر مبناي قرارداد تنظيم شده با تامين كننده خارجي، تجهيزات مزبور تا اوايل سال 88 به طور كامل به كارخانه وارد خواهند شد كه پس از نصب، ظرفيت واحد فولاد سازي مباركه را به 4/5‌ميليون تن خواهد رساند.
از سوي ديگر، به منظور استفاده كامل از مزاياي طرح توسعه زير سقف فولادسازي، بايد ظرفيت گندله‌سازي كارخانه توسعه پيدا كند كه بنابر اظهار مديريت، اقداماتي در حال اجرا است كه تا پايان سال‌جاري نهايي خواهد شد و البته كسري گندله مورد نياز از طريق شركت‌هاي سنگ‌آهن قابل تامين خواهد بود. همچنين براي توسعه ظرفيت توليد نورد گرم نيز اقدامات اجرايي براي رشد ظرفيت متناسب با افزايش ظرفيت فولادسازي در حال اجرا است. با توجه به توضيحات فوق، به نظر مي‌رسد در صورت تحقق برنامه‌ها، آثار اجراي فاز اول طرح توسعه در رشد ميزان توليد و فروش محصولات شركت در سال 88 ( البته با ملاحظات مسائل اولين سال بهره‌برداري)، قابل انعكاس باشد.در پايان ذکر اين نکته ضروري است که تا کنون برآورد تحليل‌گران از روند سودآوري شرکت‌‌‌ها در سال آينده عمدتا با لحاظ کردن کاهش نرخ‌‌‌هاي فروش انجام شده است. اما آنچه هنوز مشخص نيست، امکان تحقق حجم فروش توليدات شرکت‌‌‌ها در سال آينده با توجه به رکود اقتصادي مي‌‌‌‌باشد. بديهي است در صورت تداوم شرايط کنوني، گمانه زني‌‌‌هايي از احتمال کند شدن چرخه اقتصادي و انباشت کالا در انبار‌‌‌هاي توليد کنندگان را مي‌‌‌‌توان مد نظر داشت که در اين صورت اجراي طرح‌‌هاي توسعه نخواهد توانست آثار خود را بر فعاليت شرکتهاي مربوطه آشکار کند . البته در مورد «فولاد» نياز بازار داخل به محصولات مباركه در حال حاضر بيشتر از ظرفيت اين كارخانه است و درصورت مديريت واردات ( بر خلاف رويه كنوني) مشكلي از بابت فروش محصولات متوجه «فولاد» نخواهد بود.